“Þetta er þrælahald nútímans” – Seinni hluti

Þessi grein birtist í þýska femínistatímaritinu EMMA vorið 2011, sem hluti af greinasafni um vændi í Þýskalandi. Herdís H. Schopka þýddi og endursagði með leyfi tímaritsins og höfundarins, Chantal Louis. Greinin birtist í tveimur hlutum hér á knúzinu og seinni hlutinn fer hér á eftir. Fyrri hlutann má lesa hér.


Konur í nauðum staddar leita á La Strada, og á Café Mistral hanga dólgarnir og eyða peningunum sem þær vinna fyrir. Chantal Louis fór og skoðaði sig um í Stuttgart – og veltir fyrir sér hvers vegna enginn mótmæli.

Mynd: http://www.emma.de


VÆNDISUMBÆTUR – FYRIR HVERN?

Á götunni við La Strada og í opnum vændishúsum í nágrenninu gengur lífið líka sinn vanagang – konurnar borga uppsprengda leigu fyrir herbergi, dólgarnir hirða af þeim tekjurnar og neyða þær til að vinna 14 klukkustundir á dag. “Það sem er í gangi hérna”, segir Sabine Constabel og hlær kuldalega, “er allt löglegt”.

Fræðilega séð er það reyndar ekki rétt, því enn er bannað með lögum að gera fólk út í vændi. Vandamálið er bara að lögreglunni hefur verið gert nánast ómögulegt að færa sönnur á að slíkt eigi sér stað. Þegar rauð-græna stjórnin setti vændisumbótalögin, sem tóku gildi 1. janúar 2002, var ekki einungis felld út klausan um hve “ósiðlegt” vændi væri heldur líka klausan sem lögreglan notaði til að ná dólgum og iðkendum mansals, um að það væri ólöglegt að hafa milligöngu um vændi. Þessar lagagreinar gerðu lögreglunni nánast alltaf kleift að sýna fram á grun um ólöglegt athæfi svo hún gæti lagst í nánari rannsóknir, hvort sem um vændishús eða “ástarsamband” vændiskonu og dólgs var að ræða. Þessir tímar eru nú liðnir, þökk sé vændisumbótalögunum.

Lobbíistarnir notuðu nokkuð sniðuga taktík til að losna við þessa lagagrein: Þeir færðu rök fyrir því að ef vændishúsaeigandi myndi t.d. útbúa sameiginlega huggulega stofu fyrir vændiskonurnar væri hægt að lögsækja viðkomandi fyrir að “hafa milligöngu um vændi”. Þannig væri vændishúsaeigendunum mismunað og því réttast að fella lagagreinarnar út.

Fram að þessu hefur Wolfgang Hohmann yfirlögregluþjónn og stjórnandi vændisrannsóknateymisins í Stuttgart ekki séð neinar huggulegar sameiginlegar stofur útbúnar fyrir vændiskonur í borginni. “Ég get ekki bent þér á neitt sem hefur batnað fyrir vændiskonurnar síðan nýju lögin tóku gildi”, segir hann. Á meðan eru mennirnir sem hafa lífsviðurværi sitt af vinnu þessara kvenna hæstánægðir með sinn hlut.

ÓSNERTANLEGIR DÓLGAR

Yfirlögregluþjónninn veit nákvæmlega hvar dólgarnir í gömlu borginni í Stuttgart halda sig: Í u.þ.b. þriggja göngumínútna fjarlægð frá lögreglustöðinni. “Café Mistral er staðurinn þar sem stærstu fiskarnir halda til. Í Haus 49 og á Domino, bæði rétt hjá, halda litlu peðin sig, hinir svokölluðu “maurar””. En þessi vitneskja er honum vita gagnslaus, jafnvel þó lögreglan í Baden-Würtemberg (Stuttgart er í B-W, innsk. þýðenda) sé ein sú afkastamesta í landinu við að framfylgja lögum um vændi. Vændisrannsóknateymið í Stuttgart, sérþjálfað teymi sem fæst eingöngu við rannsóknir á vændismálum, er á vakt allan sólarhringinn alla daga vikunnar. “Þetta er algjör munaður”, segir Hohmann. Á ári hverju sinnir teymið um 3000 tilfellum og eftirlitsferðum. “Við förum svona þrisvar í viku” á staðina sem skipta oft út konum, útskýrir hann.

Mynd: http://www.emma.de

Rannsóknalögreglumennirnir bregðast við í hvert sinn sem grunur vaknar um eitthvað misjafnt: Er konan sjálf með vegabréfið sitt eða þarf hún að biðja einhverja menn að sækja það fyrir sig? “Ef svo er reynum við að fá konuna upp á stöð með okkur. Eina, ekki með “túlk” með sér. En reyndar þarf dólgurinn ekki endilega að vera á staðnum, konurnar eru oft svo hræddar að þær segja ekkert hvort sem er. Eða þá að þær svara heiðarlega og segjast vera ánægðar með að fá þó 300 evrur á mánuði, það sé tvöfalt meira en þær þéni heima, og það sé allt í lagi að láta aðra fá 8000 evrurnar”. Hohmann bendir á að Rómakonurnar séu í dag það sem dópistarnir voru áður fyrr: Botnfall samfélagsins.

Dópistar koma líka stundum í La Strada en þeim hefur fækkað mikið. Ein þeirra er Susie, tékknesk kona með eldrautt hár og hring í vörinni, sem fór í meðferð og hefur verið dóplaus í fimm mánuði. Hún hætti þegar hún fékk enn eitt risastórt graftarkýlið, segir hún, og sýnir mér 10 sentimetra langt ör á framhandleggnum. “Vá!”, segir Rósa.

TILBOÐSKONUR

Foreldrar Susie fóru til Þýskalands þegar hún var 12 ára og skildu dóttur sína eftir í umsjá frænku sinnar. Hún fylgdi foreldrum sínum eftir þegar hún var 17 ára og gifti sig of ung. “Heimurinn hrundi fyrir mér” eftir skilnaðinn, segir hún. Hún seldi sig í fjögur ár til að fjármagna heróínfíkn sína. “Sálin í mér þoldi það ekki”, segir hún. “Ég gæti aldrei gert þetta aftur”. Þar fyrir utan hefur verðið “einhvern veginn verið eyðilagt”.

Áður fyrr voru það eiturlyfjasjúklingar eins og Susie sem ollu verðlækkun á vændi, en síðan borgir fóru að bjóða upp á meþadón-prógrömm fyrir eiturlyfjaneytendur hefur þessi armur vændis snarminnkað. Í stað grindhoraðra stúlkna með brenndar tennur standa núna mállausar svarthærðar stúlkur frá Austur-Evrópu á götunum. Dólgarnir gera út á tilboðs-viðskiptamódel, útskýrir Hohmann; “marga kúnna sem hver fyrir sig borga lágt verð”. Þetta hefur haft þau áhrif á margar þýskar vændiskonur að þær brenna út fyrir aldur fram, geta hreinlega ekki meira og verða að hætta; fara fyrr “á eftirlaun” en þær hefðu ella gert. “Þær lifa þá þaðan í frá á atvinnuleysisbótum og á einum og einum fastakúnna”.

Tilboðskonurnar hafa í öllu falli yngt hressilega upp í gömlu borginni í Stuttgart. Vændishúsin og barirnir í Leonhardstrasse og Weberstrasse voru við það að líða undir lok. Lido Bar og Madeleine næturklúbburinn höfðu séð betri tíma og stelpurnar í “Girls, Girls, Girls” voru engar stelpur lengur. “Og þá”, segir Wolfgang Hohmann, “var ESB stækkað og vændislöggjöfinni breytt”.

Hann hefur horft forviða upp á “framkvæmdaaðila” með ítök í Rúmeníu ræða “viðskiptaáætlanir” við útlendingaeftirlitið í Baden-Würtenberg og veifa löggjöfinni framan í starfsfólkið. Hann fylgdist áhyggjufullur með þegar vændiskaupendur flykktust aftur í gömlu borgina og sögðu, “Hvað vilt þú eiginlega? Þetta er bara bissniss eins og hver annar!”

RÁÐALAUS LÖGREGLA

Wolfgang Hohmann yfirlögregluþjónn er týpískur Suður-Þjóðverji, vilji maður á annað borð flokka fólk eftir klisjum. Hann breiðir yfir reiði sína yfir því að lögin banni honum að aðhafast með nettu brosi og stofnanamálfari: “Hvað félagsleg úrræði fyrir vændiskonurnar varðar þá vantar enn nokkuð upp á að við séum á réttri vegferð”. Eða, “löggjafinn þarf að setja markmið sín skýrt fram”. Og þegar honum ofbýður gjörsamlega gerir hann að gamni sínu. Til dæmis þegar hann er spurður hvað honum finnist um ásakanir fjölmargra blaðamanna á hendur lögreglunnar í Baden-Würtenberg um tepruskap, vegna þess að hún lét loka öllum Flatrate-vændishúsum í landinu undir formerkjum þess að vera að taka á hreinlætismálum, skattsvikum eða öðru slíku. “Þetta er gott fyrir bílaiðnaðinn hér”, segir hann og brosir. “Fólk hugsar náttúrulega sem svo að svona smásmugulegt lið passi upp á að hver einasta skrúfa sé á sínum stað.” Hohmann vonar samt að sumir hafi endurskoðað hug sinn til vændis eftir að hafa séð hvað átti sér stað á píku-klúbbunum. “Þetta var vonandi upplýsandi fyrir þá sem ekki þekktu neitt til ömurleika vændis áður”, segir hann. “Vonandi vöknuðu sumir til meðvitundar”.

Pólitíkusarnir virðast hins vegar ekki vera með á nótunum. Sláandi niðurstöður könnunarinnar sem Ursula von der Leyen, þáverandi ráðherra málefna fjölskyldna, aldraðra, kvenna og barna, lét gera árið 2007 um áhrif nýju vændislöggjafarinnar hafa ekki breytt neinu. Könnunin sýndi að lögreglunni var gert nánast ómögulegt að sinna eftirliti, alltof fá úrræði voru til staðar fyrir konur sem vilja hætta í vændi, og engin lög höfðu enn verið sett til að taka á þeim sem kaupa vændi af fórnarlömbum mansals. Síðan könnunin var gerð og birt hefur ekkert gerst í þessum málum. Ekkert.

Aðalvandamálið er að samkvæmt nýju lögunum er ómögulegt að koma lögum yfir dólga og aðra sem hagnast á vændi bak við tjöldin án vitnisburðar vændiskonunnar. Þær eru hins vegar í fæstum tilfellum reiðubúnar að vitna gegn þessum mönnum. Og þar er ekki eingöngu verið að ræða um Rómakonurnar frá Rúmeníu sem geta ekki lesið á götuskiltin og sem vita oft ekki einu sinni í hvaða borg þær eru staddar hverju sinni.

Þessa stundina er Hohmann að vinna að einu svona máli í fylgikvenna-bransanum, sem er almennt álitinn dálítið smart og “frjáls”. Konan sem um ræðir hefur um átta til tíu þúsund evrur í tekjur á mánuði og er búin að kaupa þrjár íbúðir fyrir “kærastann” sinn. “Bróðir mannsins býr í einni íbúðinni, móðir hans í annarri og hann sjálfur í þeirri þriðju”, segir Hohmann frá. “En konan segir við okkur, “Nei, ég þarf ekkert að vera skráð sem eigandi, og ég hef heldur ekkert við minn eigin tékkareikning að gera”. Við fáum svipuð mál inn á borð til okkar í hverri einustu viku”.

TÍMI TIL AÐ BÆTA UMBÆTURNAR?

Andstætt pólitíkusunum virðast lögreglustjórar um allt Þýskaland vera búnir að átta sig. Þann 18. nóvember 2010 ályktaði fundur innanríkisráðherra þýsku landanna einróma að endurskoðunar á nýju vændislögunum væri þörf, þar sem “núverandi lagaumhverfi er fullkomlega óásættanlegt”, og að löggjafinn hefði ekki tekið neitt tillit til þess að um væri að ræða umhverfi þar sem glæpir væru gríðarlega algengir.

Ráðherrarnir fara fram á að vændishús verði leyfisskyld. Þeir vilja að vændiskonur verði að skrá sig, að auglýsingar fyrir vændi verði takmarkaðar verulega (sérstaklega auglýsingar á óvörðum kynmökum) og þeir vilja grípa í taumana á “þeirri uggvænlegu þróun sem hefur orðið með tilkomu Flatrate-klúbba og gangbang-tilboðum”. Innanríkisráðherrarnir fara einnig fram á yfirgripsmikið framboð af úrræðum fyrir konur sem vilja hætta í vændi. Úrræði eins og La Strada-kaffihúsið, sem þurfti að fjármagna nýtt og betra húsnæði eftir 15 ár í dimmum kjallara með frjálsum framlögum og gjafafé velunnara. Kaffihúsið gæti ekki heldur veitt öllum þessum konum mat ef ekki væri fyrir frjáls framlög og gjafir: Bróðurparturinn af matnum kemur frá góðgerðasamtökunum Stuttgarter Tafel og ef einhvers staðar falla til afgangar eftir starfsmannapartý eða þess háttar hleypur Sabine Constabel út í bíl og skutlast eftir þeim.

Klukkan er hálftíu. La Strada tæmist smám saman. Constabel þarf að skreppa aftur. Tvær stúlkur eru ófrískar. Spieth læknir er með nöfnin þeirra, nöfn vændishússins sem þær starfa í, og herbergisnúmerin. Næturklúbburinn Uhu er rétt handan við hornið, það tekur innan við eina mínútu að ganga þangað, og það brestur í gömlum viðnum í stiganum upp á aðra hæð. Á leiðinni að herbergi númer 10 deilir Sabine út smokkum og kexi til hálfnaktra, kornungra kvennanna sem standa í dyragættum hinna herbergjanna. “Komiði til okkar í La Strada!”, segir hún.

ÓLÉTT – FÓSTUREYÐING EÐA VINNA?

Hurðin að herbergi númer 10 er læst. “Selmin” stendur ritað með flúraðri skrift á hurðina en “Selmin” er ekki tyrknesk – nafnið á miðanum sem Sabine er með hljómar rúmenskt. Hurðin opnast og ungur maður, ekki deginum eldri en tvítugur, kemur út með afslappað bros á andlitinu. Inni í herberginu stendur skelfilega mjó stúlka með alvarleg augu. Hún talar ekki orð í þýsku, og kona úr nærliggjandi herbergi kemur til að þýða. Já, hún veit að hún er ólétt. Nei, hún vill ekki eiga barnið. Já, hún vill fara í fóstureyðingu. Nei, hún á engan pening til að borga fyrir aðgerðina. “Ég skal sjá um að borga”, segir Sabine Constabel. “En þú mátt ekki vinna í tvær vikur eftir aðgerðina”. Stúlkan hristir höfuðið. “Það gengur ekki”, þýðir hin konan.

Mynd: http://www.emma.de

Næsti kúnni stendur í dyragættinni, hann er um fimmtugt, lítur út fyrir að vera kennari eða félagsráðgjafi. “Hún er upptekin!”, hvæsir Sabine Constabel og maðurinn fer í næsta herbergi. “Við verðum að flýta okkur”, segir hún við stúlkuna. “Þú hefur bara eina viku til að láta eyða fóstrinu, annars verðurðu gengin með of langt til að mega fara í löglega fóstureyðingu í Þýskalandi”. “Selmin” útskýrir að hún geti þá bara látið eyða því í Rúmeníu, þar sé fólk sem taki svona lagað að sér sama hve langt óléttan er komin. “En þá er barnið orðið mjög stórt”, maldar Sabine í móinn. Ófríska stúlkan kinkar kolli. Sabine og hún koma sér saman um tíma fyrir fóstureyðinguna seinna í sömu viku. Sabine verður bara að vona að stúlkan mæti.

Hvað er hægt að gera? Sabine, sem er orðin sérfræðingur í öllu sem lýtur að vændi, býst ekki við miklum árangri af því að gera vændishús leyfisskyld, eins og ráðherrarnir vilja. “Þessi búlla hér fengi leyfi án nokkurra vandræða, enda er allt löglegt sem á sér stað hérna”, segir hún. “Þá er búllan bara með leyfi, og hvað svo? Ef stjórnmálamenn og –konur vilja virkilega gera eitthvað gott fyrir vændiskonur þá eiga þau að fjárfesta í úrræðum fyrir þær sem vilja hætta!”

Sabine hefur enn ekki hugmynd hvað muni verða um Nicki. Hún efast um að það sé mikið hægt að gera fyrir hana, því “kærastinn” hennar, sem vinnur tvo daga í viku á skyndibitastað, er enn inni í myndinni. “Hún verður að losa sig við hann”, segir hún og talar af reynslu. “Svo lengi sem hann hagnast á vinnu hennar verður erfitt fyrir hana að hætta”. Sabine vill gjarna koma Nicki inn á heimili fyrir mæður og börnin þeirra. “Við erum hluti af öflugu tengslaneti hér í Stuttgart. Og það er mikilvægt vegna þess að konur sem hafa selt sig árum eða jafnvel áratugum saman þurfa mikinn og langvarandi stuðning og eftirfylgni.”

Það að stundum ganga hlutirnir upp og konurnar ná að segja skilið við vændi gerir að það verkum að Sabine hefur haldist í þessu starfi í 20 ár og alltaf líkað vel. Ein þessara kvenna er Rósa.

PRINSESSA, BRÚNN BANGSI OG TORG AÐ MORGNI

Klukkan er kortér yfir tíu og Sabrina vill ekki enn fara. Hún er sjötug, lítur út eins og indónesísk prinsessa og var hérna áður fyrr karlmaður. Hún er klædd í gallabuxur og rauðan íþróttajakka en í körfunni hennar er svartur kjóll með gylltu belti sem hún sýnir okkur stolt. Hún hefur ferðast um allan heiminn sem dansari og kampavínsstúlka í næturklúbbi, þar sem hún hafði tekjur af því að halda kúnnunum félagsskap og fá þá til að kaupa drykki. Nú kemst hún ekki einu sinni til Amsterdam að heimsækja systur sína, peningarnir duga ekki til. Og í þorpinu rétt utan við Stuttgart, þar sem nágrannarnir hræðast hana, er hún “óendanlega einmana. Allir vinir mínir og kunningjar eru í vændi. Við komumst ekkert út úr því”, segir hún. Sem betur fer er La Strada til. “Þetta er mitt annað heimili”, bætir hún við.

Bea, sextug kona frá Bæjaralandi, er frekar sjaldan á La Strada. “Hún er ein þeirra fáu sem komst hálfpartinn heil heilsu út úr vændinu”, segir Sabine Constabel. Hún tók við kúnnum á íbúðarhóteli og þar sem hún var gríðarlega hrædd við dólga vann hún alltaf ein. Hún sá hvernig hinar vændiskonurnar á hótelinu voru barðar og lamdar af mönnum sem þær svo gáfu pelsa í jólagjöf. Hve margar konur á hótelinu unnu án dólgs, eins og hún? “Engin”, svarar Bea stuttaralega.

Skyndilega standa þrjár stúlkur við afgreiðsluborðið, ein þeirra bendir á kviðinn á sér og spyr hvort hún geti fengið að hitta lækninn. Vaktin hjá honum kláraðist fyrir hálftíma, er henni sagt. “Slæmt”, svarar hún. Sabine kallar upp á aðra hæð, “Frieder, geturðu tekið einn sjúkling í viðbót?”. “Já!” er svarið.

Klukkuna vantar tuttugu mínútur í ellefu. Dr. Friedrich Spieth er kominn úr læknagallanum og í leðurjakkann og gerir sig líklegan til að fara. Sabine Constabel horfir á tóbakspakkann sinn gegnum lesgleraugun og rúllar sér sígarettu. Það er búið að ganga frá í eldhúsinu og þurrka af borðunum. Á einu þeirra liggur eitthvað brúnt og mjúkt. Svo opnast dyrnar með mjólkurlitaða glerinu og stúlkan sem kom til læknisins með kviðverki kemur inn. Hún lítur með leitandi augnaráði yfir herbergið og staðnæmist við þetta brúna og mjúka. Það er bangsinn hennar. Hún treður honum snöggt ofan í svarta veskið sitt og tekur með sér út á þröngar götur gömlu borgarinnar.

Næsta morgun um hálftíu stendur konan með svarta veskið og brúna bangsann í háhæluðum stígvélum við litla torgið á Leonhardstrasse. Hún horfir út í tómið.

Auglýsingar

Ein athugasemd við ““Þetta er þrælahald nútímans” – Seinni hluti

  1. Bakvísun: Vændi, „val“, „frelsi“ og „öryggi“ | *knúz*

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Breyta )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Breyta )

Tengist við %s